Margaryna z witaminami, soki i płatki śniadaniowe wzbogacone o wapń, majonez light, wszystko to należy do grupy produktów, o których mówimy Żywność Funkcjonalna.
Czym jest Żywność Funkcjonalna, jakie funkcje spełnia, czy jej potrzebujemy? Takie pytania powinien sobie zadać każdy świadomy konsument. Prawdą jest, że spożywamy coraz większe ilości żywności o specjalnym przeznaczeniu żywieniowym, często nawet nie zdając sobie z tego sprawy. W tym krótkim tekście postaram się przybliżyć temat i wyjaśnić parę istotnych kwestii.

DEFINICJA

Definicja żywności funkcjonalnej jest trudna do określenia, głównie ze względu na uwarunkowania kulturowe oraz kraj pochodzenia i region świata, w jakim żywność jest produkowana. Za Jedno z najbardziej prawidłowych określeń można uznać definicję ustaloną w 1999 r w ramach programu FUFOSE, która podaje, iż: „Żywnością Funkcjonalną nazywamy taką, która ma udowodniony korzystny wpływ na więcej niż jedną funkcję organizmu ponad efekt odżywczy. Wpływ ten może polegać na poprawie stanu zdrowia, samopoczucia i/lub zmniejszaniu ryzyka chorób. Nie mogą to być tabletki czy tez kapsułki. Żywność ta musi przypominać postacią normalną żywność konwencjonalną i wykazywać korzystny wpływ w ilościach spożywanych w normalnej diecie.”

PODZIAŁ

Ze względu na fakt, iż jest to bardzo szerokie pojęcie wyróżniamy kilka rodzajów żywności funkcjonalnej.

I tak w zależności od składu dzielimy ją na:

• Żywność wzbogaconą
• Żywność niskoenergetyczną
• Żywność wysokobłonnikową
• Żywność probiotyczną
• Żywność niskosodową
• Żywność niskocholesterolową
• Żywność energetyzującą

W zależności od rodzaju zaspokajanej potrzeby żywieniowej wyróżniamy żywność:

• Zmniejszającą ryzyko chorób krążenia
• Zmniejszającą ryzyko chorób nowotworowych
• Zmniejszającą ryzyko osteoporozy
• Hamująca proces starzenia
• Dla sportowców
• Dla osób obciążonych stresem
• Dietetyczną
• Dla osób w podeszłym wieku
• Dla kobiet w ciąży i karmiących
• Dla niemowląt
• Dla młodzieży w fazie intensywnego wzrostu
• Poprawiającą nastrój i wydajność psychofizyczną

Ze względu na formę otrzymywania żywność funkcjonalną dzielimy na taką, którą otrzymujemy w sposób konwencjonalny (surowce wykorzystywane do produkcji pochodzą ze specjalnych upraw i hodowli) lub żywność modyfikowaną technologicznie.
Żywność Funkcjonalna modyfikowana technologicznie to taka, która w procesie obróbki zostaje poddana odpowiednim procesom w celu:

• Eliminacji substancji antyodżywczych
• Wzbogacenia w substancje bioaktywne lub całe ich kompozycje
• Eliminacji substancji lub składników niepożądanych (np. tłuszczu)
• Odpowiedniego zestawienia składników receptury
• Zwiększenia dostępności składników odżywczych przez wprowadzenie substancji o działaniu synergistycznym

SUBSTANCJE BIOAKTYWNE W ŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ

Podwyższoną jakość zdrowotną Żywności Funkcjonalnej uzyskujemy dzięki zastosowaniu Substancji Bioaktywnych. Ich obecność może wynikać z ingerencji człowieka lub z naturalnego składu chemicznego żywności.
Najpopularniejsze substancje bioaktywne stosowane w produkcji żywności funkcjonalnej, wraz z ich korzystnym oddziaływaniem podano w tabeli.

TABELA NR.1

ŻYWNOŚĆ FUNKCJONALNA W POLSCE

Krajami przodującymi w produkcji żywności funkcjonalnej są Stany Zjednoczone Ameryki PN i Japonia. W Polsce rynek żywności funkcjonalnej nadal jest bardzo ubogi, a wiedza dotycząca tej gałęzi produkcji spożywczej wciąż niewystarczająca.
Jak zauważono pewne produkty spełniają kryteria żywności funkcjonalnej jedynie w określonym stopniu, co stawia je pomiędzy żywnością funkcjonalną a żywnością o „zwyczajnych” walorach żywieniowych.
Najbardziej popularnymi w Polsce grupami produktów spożywczych zaliczanych do kategorii żywności funkcjonalnej są produkty mleczne, zbożowe produkty śniadaniowe, soki owocowe i warzywne, napoje energetyczne, produkty o obniżonej zawartości tłuszczu. Z dodatków funkcjonalnych stosowanych w polskiej produkcji ŻF, najpopularniejsze są witaminy A, C, E i z grupy B, kwas foliowy, wapń, magnez, błonnik i kofeina.
Na polskim rynku brakuje, bardzo popularnych w innych krajach, produktów z dodatkiem kwasów tłuszczowych, fitosteroli, inuliny, białek i izoflawonoidów oraz mąki, makaronów, mleka i produktów opartych na soi.
Podsumowując, jak wszędzie także i w Polsce zapotrzebowanie na tego typu produkty jest podyktowana aktualnym stanem wiedzy na temat potrzeb żywieniowych człowieka oraz panującą modą. W związku z tym można spodziewać się stałego wzrostu zainteresowania Żywnością Funkcjonalną.
Należy też pamiętać, że spora grupa produktów spożywczych z natury jest żywnością funkcjonalną i z powodzeniem może być stosowana jako wspomaganie pracy naszego organizmu. Mowa tu np. o warzywach i owocach, czosnku, czerwonym winie, produktach sojowych, jogurcie, maślance, mięsie ryb, zielonej herbacie, kawie, kakao i wielu, wielu innych. Mając do wyboru różnorodne produkty spożywcze powinniśmy zwracać baczną uwagę na możliwości ich wykorzystania w diecie, a w szczególności na możliwości poprawy kondycji i stanu fizycznego naszego organizmu.